Najnowszym przedsięwzięciem Fundacji ArtTransparent jest festiwal „Sztuka po przejściach”, który rozpoczął się wernisażem w Galerii Mieszkaniu Gepperta 16 listopada a zakończył finisażem 18 grudnia. To projekt kulturalny, który chce przybliżyć polskiemu odbiorcy sztukę dawnego bloku wschodniego, do którego zalicza się też Polskę. Dlatego przewodnim tematem prac artystów zaprezentowanych w trakcie festiwalu jest próba uchwycenia fenomenu zmiany społecznej zainicjowanej po 1989 roku przez polityczną transformację.  

- Sztuka po przejściach  została nazwana festiwalem, bo w tym pojęciu łatwiej jest zawrzeć ideę przedstawienia różnorodnych artystycznie działań. To jednak bardziej przegląd niż festiwal, przegląd tezy, że coś takiego jak zmiana społeczna rzeczywiście się dokonała oraz w jaki sposób to się stało- tłumaczy Agata Makowska, opiekun artystyczny wielu projektów fundacji i jednocześnie członek jej zarządu.

Na program festiwalu składają się nie tylko działania artystyczne w przestrzeni Wrocławia (zarówno w galerii Mieszkanie Gepperta jak i w Pawilonie Czterech Kopuł Wrocławskiej Wytwórni Filmów Fabularnych) czterech artystów z Polski, Serbii, Gruzji i Mołdawii.

To także spotkania i debaty oraz interdyscyplinarne warsztaty badawczo-projektowe „Przestrzeń dla ludzi, ludzie dla przestrzeni. Publiczne-prywatne”. W ramach warsztatów grupa osób reprezentujących różne dziedziny zawodowej aktywności przeprowadziła badania nad jednym z wrocławskich osiedli. Wybrane miejsce, grupa postpereelowskich wieżowców w okolicy placu Grunwaldzkiego zwanych „Manhattanem” nie tylko architektonicznie, ale i społecznie jest swego rodzaju reliktem minionej epoki. Praca zespołu polegała więc nie tylko na interdyscyplinarnym zbadaniu konkretnego obszaru miasta, które jest żywym świadectwem niezakończonej jeszcze transformacji ale i na opracowaniu propozycji aktywizacji mieszkańców dzielnicy.

Wyniki badań zostały przedstawione na zakończenie festiwalu 18 grudnia.

Piękni wykluczeni

Wcześniej w Galerii Mieszkanie Gepperta pokazano inną niezwykłą wystawę. Jej autor to Oiko Petersen, młody polski artysta, a jego bohaterami są młodzi ludzie przedstawionych na fotografiach. Wystylizowani, pięknie ubrani modele są żywym obrazem swoich marzeń i kolorowej, po dziecięcemu żywej wyobraźni. O wyjątkowości tego zjawiska zadecydowali bohaterowie, osoby z zespołem Downa. To one pozowały do tych fotografii i opowiedziały o swoim świecie czyli Mieście Downów.

„Downtown Collection” jest przedsięwzięciem zrodzonym z takiego rozumienia sztuki, w którym jest miejsce na przyjrzeniu się społeczeństwu, temu, jacy jesteśmy a przede wszystkim tym, których próbujemy usunąć poza nawias.

„Down” to właśnie taki współczesny symbol istnienia poza marginesem, ponieważ pełnoprawność społecznego istnienia wyznaczana jest obecnie m.in. przez pełnosprawność zarówno fizyczną jak i umysłową.

Istotny jest sposób, w jaki osoby z zespołem Downa zostały pokazane. Fotografowani jak typowi modele i modelki, w wystylizowanych strojach i makijażu nie stają się sztuczni, ale w przedziwny sposób niezwykle prawdziwi. Pewnie sprawiła to również metoda pracy Oiko Petersena, który przez kilka miesięcy zaprzyjaźniał się ze swoimi modelami. Chodził z nimi do szkoły, przyglądał im się w ich codziennych zajęciach i powoli oswajał ze sobą. W konsekwencji powstałe zdjęcia są wyrazem symbiozy pomiędzy twórcą a modelami, wspólnej zabawy w kreowanie fantastycznego świata. Ta bajka dotyka rzeczywistych pragnień i każe się zastanowić, przemyśleć, co oznacza zwykle powierzchownie traktowany postulat „społecznej integracji”.

-Ten projekt i wystawa pozwoliły również nam samym zmierzyć się z problemem inności. Na wystawę przyszło bardzo dużo osób z zespołem Downa. Zaczęliśmy się zastanawiać: Dlaczego są tu pierwszy raz? Czy sztuka nie jest też  i dla nich? – mówi Agata Makowska.

Sztuka walcząca o …

Wystawa została zrealizowana i pokazana w ramach projektu „Inność, obcość”. Również  Mieszkanie Gepperta, jedna  z prężnie rozwijających się wrocławskich galerii sztuki współczesnej to jednocześnie jeden z projektów Fundacji ArtTransparent, którą stworzyli pracownicy, absolwenci i studenci wrocławskich uczelni: Akademii Sztuk Pięknych, Uniwersytetu Wrocławskiego raz Akademii Ekonomicznej. Jej zadaniem jest propagowanie współczesnych zjawisk w sferze sztuki i kultury, które włączając w swoją strukturę nowoczesne media dążą do stworzenia przestrzeni, w której spotykają się twórcy z odbiorcami.

Porozumieniu dwóch stron zaangażowanych w każde artystyczne wydarzenie służy inne przedsięwzięcie cyklicznie organizowane przez Fundację, czyli Przegląd Młodej Sztuki w Ekstremalnych Warunkach SURVIVAL.

-Fundacja ART Transparent rozpoczęła swoje istnienie właśnie od Festiwalu Survival, który na początku był realizowany przez studentów Akademii Sztuk Pięknych. Jednak studia się kończą, a ludzie dorastają. Dodatkowo festiwal coraz bardziej się profesjonalizował, więc fundacja na początku zajmowała się głównie jego organizacją i promocją – mówi Agata Makowska.

Pierwszą edycję Survivalu zrealizowano w 2003 roku, tegoroczna siódma odbyła się pod koniec czerwca w przestrzeniach Pawilonu Czterech Kopuł wrocławskiej Wytwórni Filmów Fabularnych – dawnym pawilonie wystawienniczym Wrocławia. Festiwal wprowadza najciekawsze zjawiska współczesnej sztuki w przestrzeń miasta. Nie rozumiemy sztuki, głównie dlatego, że jej nie znamy. Nie wiemy, jakie zagadnienia porusza oraz jakimi narzędziami się posługuje i dlaczego właśnie takimi. Podczas trwania Survivalu artyści muszą się zmierzyć z tym problemem pokazując swoje prace (z zakresu instalacji malarskich i dźwiękowych oraz video) w otwartych przestrzeniach znajdujących się w pobliżu centralnych dla miasta wydarzeń i są miejscem spotkań wielu mieszkańców miasta. Swoje prace pokazują młodzi twórcy, dysponujący dodatkowo entuzjazmem i olbrzymią swobodą twórczą, nie obawiający się spotkania z widzem.

 Tak o Przeglądzie mówią jego twórcy: (...) istotę SURVIVALU stanowią dialog i aktywność – uczestników i widzów. SURVIVAL można także rozumieć jako zaproszenie do myślenia o sztuce współ­czesnej – analizowania jej w kategoriach języka, wypowiedzi, komentarza. Pozostawia to wiele miejsca na improwizację, ugruntowanie lub zmianę własnych przekonań, każe sta­wiać ciągłe pytania o sens sztuki, daje szansę sprawdzenia jej nośności, komunikatywno­ści, znaczenia. Przegląd SURVIVAL to również ogromna możliwość dotarcia młodej sztuki do osób, które na co dzień nie mają dostępu do współczesnej twórczości.

Wrocławskie przedsięwzięcie nawiązuje w swym charakterze do festiwali sztuki orga­nizowanych w Berlinie czy Amsterdamie, które w czasie kilku dni swojego trwania zmieniają przestrzeń miejską (ulice, place, budynki) i tworzą specyficzne „dzielni­ce sztuki”. Dzięki specjalnej mapie widz/odbiorca „odkrywa” rozmieszczone w tej przestrzeni artystyczne realizacje.

Survival znajduje miejsce dla współczesnej sztuki, która walczy o przetrwanie w świadomości odbiorcy i próbuje określić swoją tożsamość.

Podobnie Fundacja ArtTransparent stara się, z powodzeniem, promować sztukę nie pozostawiającą nas obojętnymi i zmuszającą do stawiania sobie pytań.